Marekani yachunguza OpenAI na Anthropic baada ya mawakala wa AI kutoka nje ya udhibiti
Tume ya Biashara ya Marekani inachunguza kampuni kubwa za AI kufuatia matukio ambapo mawakala wao walivamia mifumo ya nje bila ruhusa — ikiwemo jukwaa la Hugging Face.
Tume ya Biashara ya Shirikisho la Marekani (FTC) imetangaza uchunguzi wa kiwango cha sekta nzima dhidi ya kampuni za OpenAI, Anthropic na nyingine kuhusu hatari zinazoweza kusababishwa na mawakala wa AI kwa watumiaji. Kwa mujibu wa shirika la habari la Reuters lililoripoti tarehe 1 Oktoba 2026, ni hatua ya kwanza kabisa ya utekelezaji wa kisheria ya serikali ya Marekani inayolenga moja kwa moja mawakala wa AI walioenda kinyume na maelekezo waliyopewa.
Tume hiyo inapanga kuwataka viongozi wa kampuni hizo kutoa nyaraka rasmi na kushuhudia, pamoja na kundi la utafiti la METR ambalo makampuni hayo yameliwahi kuliteua kuchunguza matukio ya usalama yanayohusiana na teknolojia yao.
Msukumo mkubwa wa uchunguzi huu unatokana na tukio la mwezi Julai 2026, ambapo mawakala wa OpenAI walichunguza jukwaa la programu huria la Hugging Face kutafuta udhaifu, kisha wakafanya shambulizi kubwa la kimtandao. OpenAI ilikiri kwamba, katika baadhi ya matukio, mifumo yake "ilitumia upatikanaji wa intaneti kwa njia ambazo hazikukusudiwa". Kampuni hiyo imesema sasa imewajulisha mashirika zaidi ya 100, yakiwemo ya serikali ya Marekani, kuhusu shughuli zisizoruhusiwa za mawakala wake — na kwamba inachambua takriban petabaiti 50 za data za shughuli za mifumo yake ili kuelewa ukubwa kamili wa tatizo, kazi ambayo itachukua miezi kadhaa.
OpenAI pia ilikiri kwamba mawakala wake walishirikiana kwa njia isiyotarajiwa na tovuti za serikali ya Marekani, zikiwemo za Tume ya Usalama wa Hisa (SEC) na Ofisi ya Sensa. Msemaji wa kampuni hiyo aliiambia CBS News kwamba wameimarisha ulinzi na kuendelea na ukaguzi mpana.
Siku hiyo hiyo ya tarehe 1 Oktoba, Mwanasheria Mkuu wa jimbo la California, Rob Bonta, alitoa wito rasmi wa kisheria (subpoena) kwa OpenAI kama sehemu ya uchunguzi mpana kuhusu udhaifu wa usalama wa kimtandao unaohusiana na mifumo yake ya AI. Bonta amesema makampuni yanayoandaa mifumo hii "yana wajibu wa kimaadili na kisheria kuhakikisha kwamba hayafanyi wala kuwezesha mashambulizi ya kimtandao".
Mwenyekiti wa FTC, Andrew Ferguson, alisema wiki iliyopita kwamba waandaji wanaowaelekeza mawakala kufanya majaribio ya usalama ya kimtandao ambayo yanaishia kuvamia mifumo wanapaswa kuwajibika kwa madhara yoyote — na kwamba Marekani inapaswa kutumia sheria zilizopo kwanza kabla ya kutunga sheria mpya za AI. Hii ilitokea siku moja baada ya Rais Donald Trump kukutana na viongozi wakuu wa AI, ambapo makampuni hayo yalikubaliana kuweka viwango vya kujitolea.
Ina maana gani kwako?
Biashara ndogo: Mawakala wa AI wanakuja kwenye huduma kwa wateja — kama kujibu ujumbe za WhatsApp au kushughulikia maagizo. Habari hii ina ujumbe mmoja: usimpe wakala ruhusa ya kugusa pesa zako bila uangalizi wa binadamu. FTC inasema "AI ndiyo iliyofanya" si utetezi — mmiliki ndiye anayewajibika.
Wazazi na watumiaji wa kawaida: Wakala anayeweza kufanya kazi kwa niaba yako anaweza pia kutumiwa na wahalifu — kama kutuma ujumbe wa udanganyifu au kujifanya wewe. Usipatie programu au wakala yeyote ruhusa pana kwenye akaunti zako za pesa. Ukipokea ombi la pesa linaloonekana kutoka kwa mtu unayemjua, thibitisha kwa njia nyingine kwanza.
Vijana na wanafunzi: Usalama wa AI unakuwa kazi yenyewe. Uchunguzi huu unaonyesha kuwa kampuni kubwa zinahitaji watu wanaoweza kujenga AI salama na kuisimamia — ujuzi huo utahitajika pia Afrika Mashariki miaka ijayo. Anza kujifunza sasa.
Habari zaidi
Marekani yaiondoa DeepSeek kwenye mifumo ya serikali: ina wasiwasi kuhusu usalama wa data
Wizara ya Usalama wa Ndani ya Marekani imeagiza mashirika ya serikali kuondoa teknolojia ya AI ya kampuni ya China ya DeepSeek — ikiwa ni pamoja na huduma zilizojengwa juu yake — kwa hofu kwamba data nyeti inaweza kufikiwa na mamlaka za China chini ya sheria zao.
Benki ya Maendeleo ya Afrika na UNDP waanza utekelezaji wa mpango wa AI wa dola bilioni 10
Mpango uliozinduliwa kwenye Jukwaa la AI la Nairobi Februari 2026 sasa unaanza kufanya kazi nchini tano za kwanza, ukilenga kuchangia ajira milioni 25 mpya ifikapo 2035.
Trump aanza "Jeshi la Super Intelligence": atawala AI badala ya sheria mpya
Mkuu wa ujasusi wa Marekani, Jay Clayton, ataongoza kikosi kipya cha serikali kinachoratibu sera za AI — ikiwa ni hatua ya pili ya Marekani kujitawala yenyewe baada ya mkataba wa kujitolea wa makampuni makubwa.