Kiongozi wa Google: Afrika inaweza kuruka teknolojia za zamani na kuingia kwenye AI moja kwa moja

Charles Murito, mkurugenzi wa Google wa masuala ya serikali na sera kwa Afrika chini ya Jangwa la Sahara, amesema Afrika ina nafasi ya kipekee ya kuruka teknolojia za zamani na kuanza kutumia AI moja kwa moja. Alizungumza hayo katika mahojiano na TechArena yaliyochapishwa tarehe 2 Oktoba 2026.

Kwa mujibu wa Murito, ukuaji wa idadi ya watu barani Afrika unaweza kuunda msingi imara wa ubunifu wa AI wa nyumbani — hasa katika afya, elimu na kilimo. Anasema kuwa kwa sababu Afrika haina miundombinu mingi ya zamani, inaweza kuruka hatua na kutengeneza suluhisho za AI moja kwa moja, badala ya kufuata njia zile zile zilizotumiwa na nchi za Magharibi.

Lakini Murito anaonya: ili Afrika inufaike kikamilifu, nguzo tatu lazima zikue pamoja — ujuzi, miundombinu, na upatikanaji. Anasema ujuzi pekee hautoshi; bara linahitaji miundombinu ya intaneti inayoweza kustahimili changamoto, njia mbadala pale kebo za baharini zinapoharibika, na mitandao yenye uhakika na kasi. Na hatimaye, zana za AI lazima zipatikane kwa bei nafuu kwa watu wengi zaidi barani.

Kwa upande wa ujuzi, Google inasema imefundisha zaidi ya watu milioni 6.5 tangu 2017, na inalenga kufikia watu milioni 10 barani Afrika. Kupitia programu ya Google for Startups Accelerator Africa, kampuni hiyo imesaidia zaidi ya kampuni chipukizi 190 katika nchi 17 za Afrika — ambazo zimekusanya zaidi ya dola milioni 400 na kuunda ajira zaidi ya 3,500.

Murito pia anasisitiza kuwa Afrika haipaswi kutumia tu bidhaa za AI kutoka nje. Bara linahitaji miundombinu ya kompyuta (compute) ya kutosha ili wabunifu wa Kiafrika waweze kutengeneza mifumo yao wenyewe ya AI, kama vile suluhisho za minyororo ya ugavi, tafsiri za lugha, na matumizi mengine yanayolenga mahitaji ya soko la Kiafrika.

Kuhusu sheria, Murito anasema ubunifu na uaminifu lazima vikue sambamba — wala si kupingana. Anatetea sheria zinazohamasisha ubunifu pamoja na ulinzi imara wa data, akitoa mfano wa Sheria ya Ulinzi wa Data ya Kenya. Pia anasema waundaji wa AI wanapaswa kuwapa watumiaji zana za kutofautisha maudhui yaliyotengenezwa na AI na yale ya binadamu — na kwamba Google inatengeneza zana kama SynthID kwa ajili hiyo. Na anasifu Kenya kama kitovu cha ubunifu wa kidijitali kinachoweza kuathiri Afrika Mashariki yote.

Ina maana gani kwako?

Biashara ndogo: AI inaweza kutoa uwezo ambao awali ulihitaji rasilimali kubwa — kama kuandika barua za biashara, kuchambua taarifa, au kutangaza bidhaa zako nje ya nchi moja kwa moja. Anza na kazi moja ya kiutawala inayokuchosha kila wiki.

Vijana wanaotafuta kazi: Ujumbe ni wazi — ujuzi wa AI ni fursa ya ajira. Programu kama zile za Google zimefundisha mamilioni ya Waafrika, na kampuni chipukizi zinazotumia AI zinaunda ajira elfu kadhaa. Jifunze kutumia zana za AI sasa.

Wakulima: Murito anaelekeza wazi kwenye kilimo kama eneo ambalo Afrika inaweza kutengeneza suluhisho zake za AI — kama kutambua magonjwa ya mimea mapema au kuboresha minyororo ya ugavi. Fuata habari hizi; zinakuja kwako.

Walimu na wanafunzi: Elimu ni mojawapo ya sekta tatu Murito anazoona kama fursa kubwa ya AI barani Afrika. Zana za AI zinaweza kusaidia kutengeneza masomo, kutafsiri, na kutoa msaada wa binafsi kwa wanafunzi.