Mhalifu alitumia mawakala wa AI kuivamia tovuti zaidi ya 100; Microsoft yazindua zana za kuwazuia

Mawakala wa AI wanaoshambulia — na mawakala wa AI wanaolinda

Mtafiti wa usalama wa mtandao Snorre Fagerland, anayefanya kazi katika kampuni ya NorForge, alitazama kwa wiki kadhaa mhalifu anayezungumza Kichina akiivamia tovuti za zaidi ya makampuni 100 — kati yao mtengenezaji wa mashine za shamba Deere, kampuni ya vifaa vya nyumbani SharkNinja na mtengenezaji wa injini Cummins. Hii ni ripoti ya shirika la habari la Reuters lililoichapisha Jumatatu, Oktoba 19, 2026.

Lakini mhalifu huyo hakufanya karibu kazi yoyote. Badala yake, alikabidhi shambulizi zima kwa mawakala wa AI — mifumo inayopokea lengo na kutekeleza hatua kwa uhuru.

Jinsi shambulizi lilivyofanyika

Fagerland aligundua takriban matukio 24 ya Cairn — jukwaa la wazi la AI linalopendwa na wahacka — yaliyotumika kwa uhalifu, kuanzia Oktoba 2. Hii ilimwezesha kutazama kwa siri mhalifu akiwaachia huru mawakala wake.

• Kampeni ilianza Septemba 25 na kulenga tovuti za biashara za Marekani, Kanada, Australia na Japan.
• Maelekezo aliyowapa mawakala yalikuwa mafupi — chini ya herufi 100 za Kichina.
• Kufikia wiki iliyopita, mawakala wake walijaribu kuivamia zaidi ya tovuti 1,200. Kuvamia tovuti moja kulichukua takriban masaa 23 ya kujaribu.
• Gharama yote ya kampeni ilikuwa takriban dola 5,000 za tokens za AI — sawa na dola 50 kwa kila shambulizi lililofanikiwa — kwa mchanganyiko wa modeli za DeepSeek na Claude Code za Anthropic.

Katika kisa kimoja, baada ya kushindwa kupata udhaifu kwenye ukurasa wa mbele wa kampuni kubwa, mawakala walichunguza kumbukumbu za mtandaoni kupata miundombinu inayohusiana, walipata paneli ya udhibiti iliyo wazi kwa umma, waligundua udhaifu usio wazi katika jinsi paneli hiyo inavyochakata data, na baada ya masaa ya majaribio walifanikiwa kuilazimisha seva kutekeleza amri mbaya. Fagerland alisema: "Si jambo rahisi kuja na ufumbuzi kama huo. Sio kazi za wahalifu wachanga."

Reuters haikuweza kuthibitisha kama data ilivujwa au la. Deere ilisema ilichukua "hatua muhimu za kurekebisha" na "hakuna dalili kwamba taarifa nyeti zilifikiwa." SharkNinja ilisema shambulizi lilipiga tovuti tofauti iliyobeba taarifa za msaada kwa wateja pekee na kwamba tishio lilidhibitiwa. Cummins ilisema inachunguza "ripoti ya shambulizi linalowezekana la mtandao kwenye tovuti inayoendeshwa na mmoja wa wasambazaji wetu." Biashara ndogo mbili pia zilikiri kuathirika.

Mtengenezaji wa Cairn, anayejulikana kwa jina la "le1xia0", aliambia Reuters kwamba jukwaa lake "halikutengenezwa kwa mashambulizi ya uhalifu. Ikitumika kufanya mashambulizi mabaya, hiyo si nia yangu."

Sio kisa cha kipekee

Fagerland aliona wahacka wengine wakitumia Cairn: mmoja aliiba data nyingi za kadi za benki, mwingine alijaribu kutumia mawakala kuiba fedha za sarafu za kidijitali. Mwezi Agosti, kampuni ya usalama ya Gambit iligundua wahalifu wa Urusi wakitumia zana ya Cursor AI kuivamia mashirika saba. Mwezi Septemba, shambulizi lililoendeshwa na mawakala wa AI liliingia katika makampuni 25 na kuiba zaidi ya rekodi 600,000 za kadi za benki. Kampuni ya ujasusi ya Bitsight ilisema majadiliano kuhusu kutumia mawakala huru yanashika kasi katika vikao vya wahacka.

Upande mwingine: Microsoft inawazuia mawakala hatari

Siku hiyo hiyo, Microsoft ilitangaza zana mpya za usalama zitakazofuatilia mawakala wa AI kama tishio la ndani (insider threat). Kulingana na GeekWire, zana hizo ni sehemu ya kifurushi cha Microsoft 365 E7 na mfumo wa usalama wa Project Perception.

Mfumo huo hutathmini hatari ya kila wakala kila wakati — kulingana na data anazoweza kufikia na kama vitendo vyake vinaanza kutofautiana na kazi aliyopewa. Hatari inapopanda, mfumo unaweza:

• kuondoa uwezo wa wakala wa kufanya mabadiliko huku akiruhusiwa kusoma data,
• kumtaka mtu kuidhinisha hatua kubwa, au
• kumzima kabisa wakala huyo.

Pia Microsoft inapandisha uwezo wa kugundua mawakala yanayoendesha kwenye kompyuta za wafanyakazi — kutoka aina 25 hadi 60 — zikiwemo zana maarufu kama Claude Code, Codex ya OpenAI na GitHub Copilot. Inaleta pia "Mawakala Walinzi" (Guardian Agents) watakaochunguza kwa nini hatari ya wakala imebadilika na kupendekeza au kuchukua hatua za kumdhibiti.

Zana hizo ziko katika kipindi cha jaribio la siri, na zitatolewa kwa wote kwenye mkutano wa Ignite, Novemba 17–19 huko San Francisco. Kifurushi cha E7, kilichozinduliwa Mei, kinagharimu dola 99 kwa mtumiaji kwa mwezi na kinajumuisha msaidizi wa Microsoft 365 Copilot, zana za E5, Entra Suite na Agent 365.

Hatua hiyo inafuata makala ya Oktoba 10 ya mkurugenzi mtendaji Satya Nadella akisema udhibiti wa modeli za AI unapaswa kutoka nje ya modeli zenyewe: "Mfumo wa Super Intelligence unaoaminika zaidi hautakuwa ule wenye modeli tunayoiamini zaidi. Utakuwa ule unaotuwezesha kuamini modeli kidogo zaidi."

Ina maana gani kwako?

Biashara ndogo: Shambulio halikulenga makampuni makubwa pekee — biashara ndogo mbili pia zilikiri kuathirika. Kama una tovuti ya biashara yako, hakikisha programu zako zimeboreshwa, tumia nenosiri ngumu na piga nakala rudufu mara kwa mara. Muulize mtoa huduma wako wa tovuti kuhusu ulinzi wa msingi.

Wateja na fedha: Rekodi 600,000 za kadi za benki ziliibwa katika shambulizi moja mwezi Septemba. Tanzania ulaghai mara nyingi hulenga pesa za simu — na AI inayofanya mashambulizi kuwa nafuu pia inaweza kufanya ulaghai kuwa wa kushawishi zaidi. Angalia taarifa za akaunti yako mara kwa mara na usiamini ujumbe unaokuomba siri zako.

Vijana na wanafunzi: Shambulizi lililochukua wiki liligharimu dola 5,000 tu — ulinzi wa mtandao sasa ni ujuzi muhimu kuliko zamani. Mawakala wa AI yanayotumika kushambulia yanaweza pia kutumika kutetea. Kujifunza usalama wa mtandao ni fursa ya ajira inayokua.

Wazazi: AI sasa inaweza kufanya kazi ngumu za kiufundi kwa niaba ya mtu — zikiwemo kazi mbaya. Waongeleshe watoto kuhusu kutokuaminia tovuti au ujumbe unaowaomba taarifa binafsi, na kuhusu kutotumia zana za AI kufanya uhalifu.