IFC yawekeza kwenye Kifiya: AI inayowasaidia wakulima kupata mikopo bila dhamana

Shirika la Fedha la Kimataifa (IFC), tanzu ya Benki ya Dunia inayoshughulikia sekta binafsi, limetia saini makubaliano yake ya kwanza ya uwekezaji na kampuni ya teknolojia ya fedha ya Ethiopia, Kifiya Financial Technology.

Tangazo lilitolewa Jumatano, Novemba 4, 2026, kwenye Mkutano wa Fedha wa Afrika (AFIS) mjini Luanda, Angola. Uwekezaji huo unalenga kuongeza upatikanaji wa fedha kwa wakulima wadogo na biashara zisizohudumiwa vya kutosha, kwanza Ethiopia na baadaye nchi nyingine za Afrika.

Kifiya hutumia akili bandia (AI) na data mbadala kutathmini watu wanaotaka mikopo lakini hawana historia ya mikopo, rekodi rasmi au dhamana. Mfumo wake huchambua zaidi ya aina 42 za data na ishara zaidi ya bilioni 10 — kwa mfano miamala ya pesa za simu na shughuli za biashara — ili kuunda wasifu wa hatari ya mkopaji, kutoa alama za mkopo na kugundua ulaghai.

Kwa mujibu wa kampuni, miundombinu yake imesaidia zaidi ya dola bilioni 1 za mikopo nchini Ethiopia, imetathmini zaidi ya maombi milioni 5 ya mikopo, na imewawezesha zaidi ya biashara ndogo na wakulima wadogo milioni 1.1 kupata fedha na bima.

Kifiya inafanya kazi na taasisi 9 za fedha nchini Ethiopia, zikiwemo benki 6 za biashara, na huunganisha wakopaji na wakopeshaji kupitia mawakala na vyama vya ushirika vya vijijini.

Uwekezaji huu unajenga juu ya ushirikiano wa mwaka 2025 kati ya IFC na Kifiya, uliolenga kuandaa wasifu wa kidijitali kwa wakulima milioni 1 wa Ethiopia. Kufikia sasa, wakulima zaidi ya milioni 1.2 wameandikishwa.

"Wakulima na biashara ndogo tayari huzalisha, huuza na kuunda thamani, lakini shughuli nyingi za kazi yao hazionekani na mfumo rasmi wa fedha," alisema Munir Duri, mwanzilishi na mkurugenzi mkuu wa Kifiya.

Ethiopis Tafara, makamu wa rais wa IFC kwa Afrika, alisema uwekezaji huo utasaidia kufikisha fedha kwa wakulima na wajasiriamali wengi zaidi, ili waweze kuwekeza, kuunda ajira na kuimarisha maisha yao.

Mbali na Ethiopia, Kifiya inafanya mazungumzo ya kupanua huduma zake hadi Rwanda, Uganda, Tanzania na Kenya. Kampuni hiyo ina vituo vya teknolojia mjini Nairobi na Cape Town, na inapanga kuunganisha huduma kadhaa — mikopo, bima, pembejeo za kilimo, mashine na masoko — katika wasifu mmoja wa mkulima.

Ripoti ya IFC ya mwaka 2026, "Cracking the Credit Code", imeitaja Kifiya kama mfano wa jinsi data mbadala inavyoweza kuwafikia wafanyabiashara wasio rasmi na wakopaji wa mara ya kwanza.

Ina maana gani kwako?

Kama una shamba au biashara ndogo na huna dhamana wala historia ya mikopo benki, hii ni habari njema — lakini bado ni ya kesho, si ya leo. Kifiya haijaanza kazi Tanzania bado; mazungumzo ya kupanua huduma ndiyo yanaendelea.

Hata hivyo, mwelekeo ni wazi: rekodi zako za pesa za simu na miamala ya biashara zinaweza kuwa "historia yako ya mikopo" siku zijazo. Kuweka miamala yako kwa njia ya kidijitali na kulipa mikopo midogo kwa wakati kunaweza kukusaidia kupata mikopo mikubwa zaidi baadaye.

Na kumbuka: AI inafanya kupata mkopo kuwa rahisi, lakini mkopo bado ni deni — lazima ulipwe. Kabla ya kuchukua mkopo wowote, hakikisha una mpango wa jinsi utakavyoulipa.